Xavier Van Caneghem
Informatie het kort
- (Steen)marters en wezels knagen aan de kabels, slangen en isolatiemateriaal van uw motor, vooral in het voorjaar.
- De schade kan oplopen tot honderden euro’s en uw auto onbruikbaar maken.
- Er zijn concrete oplossingen, van een afgesloten garage tot anti-marterapparatuur.
- Uw omniumverzekering dekt deze schade mogelijk, maar niet automatisch.
- Bij immobilisatie van uw voertuig neemt Europ Assistance het over om de pechhulp en de voortzetting van uw reis te regelen.
In België veroorzaken wezels en marters elk jaar duizenden schadegevallen aan auto’s. Doorgesneden kabels, doorboorde slangen, losgerukte isolatie: schade die van buitenaf vaak niet te zien is, maar waarvan de kosten al snel meer dan € 500 kunnen bedragen.
In deze gids leest u waarom deze dieren het op uw auto gemunt hebben, hoe u zich effectief kunt beschermen en wat uw autoverzekering mogelijks wel en niet dekt.
Steenmarter of marter: wie zijn deze nachtelijke bezoekers?
Twee verwante soorten, één en hetzelfde probleem
De steenmarter (Martes foina) en de marter (Martes martes) zijn, zoals de wezels, nauw verwante marterachtigen die met het blote oog moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn. Ze worden vaak door elkaar gehaald, en terecht: hun gedrag en de schade die ze aanrichten zijn vrijwel identiek.
Beide leven solitair, jagen ‘s nachts en hebben een opportunistische levenswijze. Heggen, houtstapels, schuren, zolders: ze passen zich aan bijna elke omgeving aan. De laatste jaren neemt hun populatie toe, vooral in de halflandelijke en voorstedelijke gebieden van België. Met andere woorden: u hoeft niet noodzakelijk op het platteland te wonen om er het slachtoffer van te worden.
Waarom uw motor hen aantrekt: warmte, geuren en territorium
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, knagen marterachtigen niet uit honger aan kabels. Ze zijn er niet op uit om uw kabelboom „op te eten“.
Wat hen in de eerste plaats aantrekt, is de warmte van de motorruimte: een warme, droge schuilplaats die beschermd is tegen roofdieren, ideaal om uit te rusten. Daarnaast speelt het territorium een rol: deze dieren markeren hun aanwezigheid met geurstoffen. Wanneer een mannetje de geur van een rivaal op uw motor waarneemt, reageert hij agressief, en uw kabels, slangen en isolatiemateriaal zijn het slachtoffer van deze rivaliteit.
Goed om te weten: autokabels bevatten soms stoffen van organische oorsprong (derivaten van (vis)olie of (vis)meel) die de geur voor deze dieren nog aantrekkelijker maken.
De lente, een seizoen met een hoog risico
Hoewel marters het hele jaar door onder uw motorkap kunnen kruipen, is het risico in de lente het grootst. Het paarseizoen versterkt het territoriumgedrag van de mannetjes: ze leggen grotere afstanden af, markeren hun territorium vaker en reageren agressiever op concurrerende geuren.
Het is ook de periode waarin voertuigen die na de winter meerdere dagen stil hebben gestaan, bijzonder toegankelijke doelwitten vormen.
Welke schade kunnen marters aanrichten?
Favoriete doelwitten zijn kabels, slangen, isolatiemateriaal.
Onder de motorkap richten wezels en marters zich steevast op dezelfde onderdelen. De elektrische kabels van de motorbundel zijn hun favoriete doelwit: ze zijn soepel, goed bereikbaar en dragen die bekende geurmarkeringen die hun territoriumdrift opwekken. Daarna volgen de slangen (voor koelvloeistof, ruitensproeiervloeistof of olie) en het isolatieschuim dat de motorruimte bekleedt.
Een doorgesneden kabel kan een totale storing of kortsluiting veroorzaken of onverklaarbare waarschuwingslampjes doen oplichten. Een doorboorde slang kan een vloeistoflek veroorzaken en de motor beschadigen als het niet snel wordt opgemerkt.
Rekeningen die snel oplopen
De schade die marterachtigen aanrichten, is zelden onbeduidend, met een gemiddelde van meer dan €500 per interventie. En deze kosten kunnen nog meer oplopen.
In de praktijk kan een interventie variëren van enkele honderden euro’s voor de vervanging van een eenvoudige kabel tot meer dan €800 zodra een elektronische behuizing is beschadigd. En dan hebben we het nog niet eens over de sleepkosten als het voertuig niet meer rijdt.
De herkenbare tekenen
Start uw auto plotseling niet meer zonder duidelijke reden? Ziet u ongebruikelijke lampjes op het dashboard branden? Til de motorkap op en kijk goed rond. Sporen van een bezoek van een marter zijn meestal duidelijk zichtbaar: doorgebeten of doorgesneden kabels, verspreide stukjes isolatieschuim, krassen op het plastic of zelfs etensresten die het dier heeft opgeborgen.
Als u deze aanwijzingen opmerkt, laat uw auto dan door een professional inspecteren voordat u weer de weg op gaat. Sommige schade, zelfs als deze slechts gedeeltelijk is, kan de veiligheid van de auto in gevaar brengen.
Hoe kunt u uw auto effectief beschermen?
Er bestaat helaas geen wondermiddel tegen marters. Maar door verschillende maatregelen slim te combineren, kunt u het risico aanzienlijk verminderen.
Hier volgt een overzicht van de beschikbare opties, van de eenvoudigste tot de meest technische.
De afgesloten garage: oplossing nr. 1
Dit is de meest effectieve en voor de hand liggende bescherming: uw auto in een afgesloten ruimte parkeren. Een carport, een afgesloten garage of een andere overkapping waarvan u de toegangen kunt afsluiten, vermindert het grootste deel van het risico. Let echter op: een marter kan zich door een opening met een diameter van 6 cm wurmen. Denk eraan om alle openingen, zelfs de kleinste, af te dichten of te voorzien van gaas.
Deze optie is niet voor iedereen weggelegd. Als u buiten parkeert, zijn andere volgende oplossingen zeer zinvol.
Geurwerende middelen
Sprays, korrels, geurblokken op basis van ammoniak, naftaline of etherische oliën: geurwerende middelen creëren een onaangename omgeving voor het dier en zetten het ertoe aan elders zijn toevlucht te zoeken. Hun belangrijkste voordeel is hun toegankelijkheid, zowel wat betreft prijs als verkrijgbaarheid (supermarkten, tuincentra, bouwmarkten).
Er is echter een duidelijk nadeel: de effectiviteit neemt af na verloop van tijd, door regen en door de warmte van de motor. Regelmatige vervanging is noodzakelijk om het afschrikkende effect te behouden. En de verspreide geur zou u zelf ook niet zo prettig kunnen vinden.
Ultrasone apparaten
Deze apparaten worden onder de motorkap of onder het voertuig bevestigd en zenden hoogfrequente geluiden uit die onhoorbaar zijn voor de mens, maar door marterachtigen als agressief worden ervaren. Ze vormen een tussenoplossing, die duurzamer is dan geurverjagers.
Maar marters en wezels kunnen wennen aan een constante geluidsuitstoot. De meest effectieve apparaten zijn die waarvan het vermogen en de frequentie willekeurig variëren, waardoor gewenning moeilijker wordt.
Hoogspanningsapparaten
Hoogspanningsapparaten zijn meestal efficiënter maar ook duurder en bestaan uit kleine plaatjes die in de motorruimte worden geïnstalleerd. Bij contact met het dier geven ze een lichte elektrische schok af die het dier niet verwondt, maar wel voldoende is om het ervan te weerhouden terug te komen.
De installatie ervan moet absoluut door een professional worden uitgevoerd. Sommige modellen worden uitgeschakeld wanneer de motorkap wordt geopend, andere niet: controleer dit voordat u mechanische werkzaamheden aan uw voertuig uitvoert. Deze apparaten zijn een grotere investering (soms meer dan €400). Ze bieden langdurige bescherming en kunnen worden meegenomen bij een verandering van voertuig.
Fysieke beschermmantels
Naast afschrikmiddelen is het mogelijk om de meest kwetsbare kabels en slangen mechanisch te beschermen door ze te omhullen met versterkte mantels van gevlochten materiaal of aluminium. Deze mantels vormen een fysieke barrière die de tanden van een marter niet gemakkelijk kunnen doorbreken.
Deze oplossing laat zich uitstekend combineren met andere middelen voor een grondige bescherming.
Het reinigen van de motorruimte: een vergeten maar essentiële reflex
Als uw voertuig al door een marter is bezocht, reinig dan zorgvuldig de motorruimte voordat u andere maatregelen neemt. De geurafscheidingen die het dier achterlaat, vormen een uitnodiging voor andere dieren: zolang de geur blijft hangen, blijft het risico op herhaling groot.
Met een geschikt motorreinigingsmiddel kunt u deze sporen wissen. Laat ook geen voedsel in de buurt van uw auto liggen: brokjes, etensresten of zelfs compost kunnen deze opportunistische roofdieren aantrekken.
Marters zijn beschermd: wat zegt de wet in België?
Gezien de schade die een marter kan aanrichten, kan de verleiding groot zijn om ze voorgoed uit te schakelen. Voordat u actie onderneemt, is het essentieel om op de hoogte te zijn van het Belgische wettelijke kader, dat per regio verschilt.
Goed om te weten: de steenmarter en de marter zijn juridisch gezien twee verschillende soorten.
De marter (Martes martes) is een beschermd dier op het hele Belgische grondgebied: het vangen, verwonden of doden ervan is strikt verboden.
Voor de steenmarter (Martes foina) is de wetgeving genuanceerder en hangt deze af van de regio waar u woont.
- In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest geniet de steenmarter volledige bescherming. Het besluit van 1 maart 2012 betreffende natuurbehoud verbiedt elke vorm van jacht, vangst of afschot. U mag het dier alleen met niet-dodelijke middelen verjagen.
- In Vlaanderen kunt u bij ernstige en herhaalde schade een beroep doen op uw gemeente. Deze kan een ontheffing verlenen waardoor aangewezen ambtenaren het dier mogen vangen en ver van uw eigendom mogen vrijlaten. Deze procedure blijft gereglementeerd en kan niet op individuele basis worden uitgevoerd.
- In Wallonië is de steenmarter niet strikt beschermd, maar de jacht erop blijft onderworpen aan zeer strenge voorwaarden. Regulering is alleen mogelijk om redenen van volksgezondheid of openbare veiligheid, en alleen met toestemming. In de praktijk betekent dit dat als een steenmarter zich onder uw motorkap heeft gevestigd, u hem kunt verjagen of vangen om hem elders vrij te laten, maar u mag hem niet doden.
Samenvattend: ongeacht in welke regio u woont, is het wettelijk en ethisch gezien de prioriteit om de marter te verjagen zonder hem kwaad te doen. De afschrikmiddelen die in het vorige hoofdstuk zijn beschreven, passen in dit kader.
Verzekering en bijstand: wie vergoedt de schade?
Aansprakelijkheidsverzekering vs. omniumverzekering: het verschil dat telt
Het eerste wat u na een schadegeval moet doen, is nagaan wat uw verzekering dekt. En op dat vlak is zijn er duidelijke verschillen.
De BA-aansprakelijkheidsverzekering (autoverzekering), die in België verplicht is, dekt uitsluitend schade aan derden. Zij vergoedt geen schade aan uw eigen voertuig. Bijtwonden van een marter vallen dus niet onder deze dekking.
Om vergoed te worden, moet u een omniumverzekering (volledige dekking) hebben of, afhankelijk van de voorwaarden van uw contract, een mini-omnium. Deze formules dekken schade aan uw eigen voertuig, inclusief schade veroorzaakt door dieren, onder bepaalde voorwaarden.
Niet alle omniumverzekeringen zijn identiek
Hier is extra oplettendheid geboden. Niet alle verzekeringsmaatschappijen behandelen schade door marters op dezelfde manier. Sommige dekken deze schade expliciet onder de dekking „contact met een dier“. Andere beperken deze dekking tot grote wilde dieren (herten, wilde zwijnen) en sluiten marterachtigen uit. Weer andere eisen direct en fysiek contact met het dier om aanspraak op schadevergoeding te kunnen maken.
Neem vóór een schadegeval de tijd om de algemene voorwaarden van uw contract te lezen of neem contact op met uw verzekeraar om dit punt te verduidelijken. Bewaar na het schadegeval alle bewijzen: foto’s van de schade, factuur van de garage, interventierapport indien beschikbaar.
Bij immobilisatie van uw voertuig: Europ Assistance neemt het over
Schade veroorzaakt door een marter kan uw voertuig zonder waarschuwing stilleggen, soms ver van huis. Juist in deze situaties maakt pechverhelping het verschil.
Als uw voertuig onder uw Europ Assistance-contract valt, komen onze teams in actie om de bijstand te regelen, het voertuig naar de meest geschikte garage te slepen en, indien nodig, de voortzetting van uw reis te regelen: vervangwagen, accommodatie of repatriëring van de passagiers.
Een technische immobilisatie van uw wagen dat veroorzaakt is door dieren is gedekt. Net als alle andere pechgevallen verdient het een snelle, efficiënte oplossing zonder extra stress.
Bent u nog niet verzekerd? Vergeet dan niet om uw Europ Assistance-polis te controleren voordat het risicovolle seizoen begint. Ontdek onze formules voor pechhulp.
Lees ook op de blog van Europ Assistance: Een kat onder de motorkap: wat te doen?
Veelgestelde vragen over marters en uw auto
Waarom knagen marters aan autokabels?
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, knagen marters niet aan kabels uit honger. Het is vooral territoriaal gedrag: deze dieren markeren hun aanwezigheid met geurstoffen, en wanneer een mannetje de geur van een rivaal op uw motor detecteert, reageert hij agressief door te bijten en te krabben aan alles wat hij tegenkomt. De warmte van de motorruimte maakt deze plek ook aantrekkelijker als schuilplaats. Sommige kabels die stoffen van organische oorsprong bevatten, kunnen dit fenomeen versterken.
Wanneer richten marters de meeste schade aan auto’s aan?
De lente is de periode met het grootste risico. Tijdens de paartijd vertonen mannetjes meer territoriaal gedrag: ze verplaatsen zich vaker, markeren hun territorium vaker en reageren agressiever op geuren van concurrenten. Voertuigen die meerdere dagen buiten geparkeerd staan, met name na de winterperiode, zijn bijzonder kwetsbaar. Dit gezegd zijnde, zijn “aanvallen” het hele jaar door mogelijk, zodra het voertuig enkele uren stilstaat.
Dekt mijn autoverzekering schade veroorzaakt door een marter?
Niet automatisch. De verplichte aansprakelijkheidsverzekering dekt alleen schade aan derden: deze dekt geen schade aan uw eigen voertuig. Om vergoed te worden, hebt u een omniumverzekering (volledige dekking) nodig of, afhankelijk van de voorwaarden, een mini-omniumverzekering. Maar let op: niet alle maatschappijen dekken expliciet schade door marters. Sommige eisen direct contact met het dier, andere beperken de dekking tot grote wilde dieren. Controleer de algemene voorwaarden van uw contract of neem rechtstreeks contact op met uw verzekeraar om dit punt te verduidelijken.
Wat is het meest effectieve afweermiddel tegen marters voor een auto?
Er bestaat geen universele oplossing, maar hoogspanningsapparaten worden over het algemeen beschouwd als het meest effectief op lange termijn: ze geven het dier een lichte elektrische schok bij contact met de plaatjes die in de motorruimte zijn aangebracht, zonder het dier te verwonden. Ze zijn echter duur en moeten best door professionals geplaatst worden. Ultrasone apparaten met variabele frequentie bieden ook een goede bescherming, op voorwaarde dat de zendfrequentie willekeurig is om gewenning te voorkomen. Geurafweermiddelen (sprays, korrels) blijven nuttig als aanvulling, maar hun doeltreffendheid neemt snel af bij regen en hitte. Het is ideaal om verschillende methoden te combineren voor een optimale bescherming.
Is het wettelijk toegelaten om in België een steenmarter te vangen of te doden, wanneer hij schade aan mijn auto aanricht?
Nee, in de overgrote meerderheid van de gevallen. De marter is op het hele Belgische grondgebied beschermd: het vangen of doden ervan is verboden. Voor de steenmarter verschilt de wetgeving per regio. In Brussel is hij eveneens beschermd. In Wallonië is regulering alleen mogelijk onder zeer strikte voorwaarden en om redenen van openbare veiligheid. In Vlaanderen kunt u bij ernstige schade een verzoek indienen bij uw gemeente om een vergunning te verkrijgen voor het vangen en vrijlaten door aangewezen ambtenaren. In de praktijk blijven niet-dodelijke afschrikmiddelen de voorkeur genieten, zowel wettelijk als ethisch.
Nuttige link: In de zomer van 2015 heeft de Vlaamse regering een website ontwikkeld met nuttige informatie over de steenmarter en de manier waarop men zijn huis, tuin en auto kan beschermen: www.steenmarter.be
Foto: © scigelova, Shutterstock
