De duurzaamheid van elektrische wagens

In het kort:

• Elektrische voertuigen stoten tot 73% minder broeikasgassen uit over hun levenscyclus, maar het productieproces van batterijen blijft energie-intensief en milieubelastend.
• Duurzaamheid evolueert positief dankzij langere batterijlevensduur, hergebruik, strengere EU-regels voor recyclage en een stijgend aandeel groene stroom.
• Toekomstperspectief: volledig elektrische voertuigen zullen hybride wagens vervangen, en investeringen in milieuvriendelijke productie en laadoplossingen zijn cruciaal.

Zijn Elektrische Voertuigen (EV’s) echt duurzaam?

De verkoop van hybride, plug-in hybride en volledig elektrisch aangedreven wagens (EV’s) gaat er in België langzaam maar zeker op vooruit. Het grote voordeel van deze voertuigen is zoals iedereen weet de lagere impact op het milieu. Maar zijn ze ook echt duurzaam te noemen als men het intensieve productieproces en de beperkte levensduur van de batterijen in rekening brengt?
Onze blogger Alain Dierckx geeft ons nuttige informatie.

In welk opzicht is een elektrisch voertuig duurzaam?

Volgens de Mobiliteitsbarometer 2025 van Europ Assistance beweert zowat 30% van de Belgische bevolking sceptisch te zijn inzake de duurzaamheid van de elektrische voertuigen.
Het loont dus de moeite om na te gaan in welke mate een elektrisch voertuig doorheen zijn levenscyclus duurzaam is voor mens en milieu.

Elektrische voertuigen verkocht in Europa stoten over hun volledige levenscyclus 73% minder broeikasgassen uit dan voertuigen aangedreven door fossiele brandstoffen. Dat blijkt uit een onderzoek van de ngo International Council on Clean Transportation (ICCT).(1)

Een EV heeft bovendien ook drie keer minder energie nodig om dezelfde afstand af te leggen als een voertuig met fossiele brandstoffen.

Er zijn echter ook nadelen. Denk maar aan het intensievere productieproces, de beperkte levensduur van de autobatterij en de recyclage ervan en tenslotte de niet altijd en overal beschikbare hernieuwbare energie om de batterij op een ‘groene’ manier op te laden. Hieronder een overzicht van plus- en minpunten van een elektrische voertuig inzake duurzaamheid.

Negatieve impact op de duurzaamheid:

• Energieverslindend productieproces
• Productieproces en laadpaal veroorzaken veel uitstoot
• Levensduur batterij is beperkt
• Recyclageproces is duur en complex
• Opladen gebeurt niet altijd met groene stroom

Positieve impact op duurzaamheid:

• Geen uitstoot bij het rijden
• Uitstoot van productieproces is na twee jaar gecompenseerd
• Mogelijke inzet van autobatterijen in woning of bedrijf in latere fase

Wordt het productieproces van een EV duurzamer?

Het productieproces van de batterijen van een EV is op zich niet zo duurzaam. Voor het maken van de batterij dienen immers grondstoffen zoals kobalt, lithium en nikkel ontgonnen te worden. Dit gebeurt via mijnbouw en dat is een intensief proces wat veel energie vreet. Hierdoor ligt de uitstoot veel hoger dan bij de productie van een voertuig dat rijdt op fossiele brandstoffen.

Fabrikanten proberen het productieproces van batterijen nu op verschillende manieren duurzamer te maken. Er wordt bijvoorbeeld geswitcht naar andere componenten zoals natrium-ion en er wordt nagedacht over zuinigere ontwerpen voor de batterijen. Daarnaast tracht men ook meer hernieuwbare energiebronnen te gebruiken tijdens de productie van het voertuig en de batterij. Tenslotte streeft men naar nog meer efficiëntie waardoor minder energie moet gebruikt worden tijdens de productie.

Voorlopig blijft het productieproces dus nog een zwak punt qua duurzaamheid van elektrische voertuigen. Uit een studie van Duke University (USA) (2) komt wel naar voor dat na twee jaar rijden het negatieve effect gecompenseerd wordt door de mindere uitstoot.

Wordt de autobatterij duurzamer?

Het goede nieuws is dat de batterijen van EV’s een langere levensloop blijken te hebben dan verwacht. Volgens een studie van Stanford University (3) van december 2024 gaat een batterij tot 40 percent langer mee dan algemeen verwacht werd.

De levensduur van de autobatterijen stijgt en situeert zich vandaag tussen acht en tien jaar. Na die termijn en na vele duizenden kilometers blijkt de resterende capaciteit van de batterij veel hoger dan verwacht te zijn.

Batterijen van elektrische wagens die niet meer geschikt zijn om een auto aan te drijven, worden ook meer en meer ingezet voor andere doelen. Ze worden bijvoorbeeld ingeschakeld voor de opslag van energie in woningen en bedrijven waardoor de recyclage van de batterij kan uitgesteld worden en de duurzaamheid dus verhoogt.

Wordt de recyclage van de autobatterijen duurzamer?

Het recyclageproces van autobatterijen van elektrische wagens bestaat uit verschillende stappen zoals ontladen, demonteren, scheiden van metalen en vermalen. Dit is een duur maar noodzakelijk proces om risico’s te vermijden bij het verwerken van het afval.

De EU heeft in 2023 een wet gestemd (EU Battery Regulation 2023/1542) (4) die de lidstaten verplicht om autobatterijen te verzamelen en te recycleren op een zo duurzaam mogelijke manier. Er wordt onder meer een hoog inzamelpercentage opgelegd (65% in 2025, 70% in 2030) en een minimum recyclagepercentage voor kritieke materialen.

Vandaag is het recyclageproces echter nog niet optimaal omdat het ingewikkeld is om de kostbare metalen terug te winnen. In ons land lopen er wel verscheidene studies en projecten van samenwerking tussen overheid en bedrijven (bijvoorbeeld Umicore) om het recyclageproces efficiënter en duurzamer te maken.

Wordt het laadproces duurzamer?

Een elektrische wagen opladen is enkel duurzaam als de elektriciteit die daarvoor ter beschikking is afkomstig is van groene energie (zon, wind). Uw auto thuis opladen met de stroom afkomstig van uw eigen zonnepanelen is vanzelfsprekend honderd procent duurzaam. Ook wanneer u een contract hebt afgesloten bij een energieleverancier die 100% groene energie levert, gebeurt het thuisladen op een duurzame manier.

Groene stroom is jammer genoeg niet overal en niet altijd beschikbaar aan de openbare laadpalen. In 2024 was de verhouding ongeveer 40–45% hernieuwbaar/nucleair (groen) en 55–60% fossiel (grijs). Bepaalde bedrijven spelen daarop in en zetten nu laadpalen op de markt die enkel groene stroom leveren maar dat is nog de minderheid.

Fluvius geeft aan dat ook bidirectionele laadpalen (V2G) het mogelijk maken om meer groen te laden door de zonne-energie van thuisnetwerken te leveren aan het elektriciteitsnet.

Dragen tweedehands EV’s bij tot de duurzaamheid?

Omdat EV’s in België vandaag vooral bedrijfswagens zijn, komen deze na de leasetermijn, meestal vier of vijf jaar, op de markt als tweedehands wagen.  Omdat tweedehands elektrische wagens recentelijk goedkoper geworden zijn dan hun equivalenten met fossiele brandstoffen, en omdat bekend werd dat de batterijen nog in goede staat zijn, zullen tweedehandse elektrische wagens  binnenkort wellicht meer verkocht worden en zullen deze voertuigen nog duurzamer worden door deze langere levensloop.

Hoe duurzaam zijn hybride wagens?

Hybride wagens bezitten zowel een elektromotor als een verbrandingsmotor. Daardoor zijn ze in principe duurzamer dan voertuigen met enkel een verbrandingsmotor. Full hybrids en plug in hybrids kunnen een beperkte afstand volledig elektrisch afleggen dus zonder uitstoot.

In de praktijk is de situatie volgens een studie van de Europese koepelorganisatie Transport & Environment (5) echter niet zo rooskleurig. Omdat bestuurders van Plug In Hybrids niet frequent opladen en de verbrandingsmotor inspringt bij hogere snelheden en langere afstanden, is de CO2 uitstoot ongeveer gelijk aan die van een benzinewagen.

Daarom worden hybride voertuigen beschouwd als een overgangstechnologie en zullen ze binnen enkele jaren vervangen worden door volledig elektrische voertuigen.

Hoe duurzaam zijn zwaardere elektrische voertuigen?

Elektrische bestelwagens, bussen en vrachtwagens hebben zwaardere batterijen nodig en krachtigere laadstations maar zijn in principe duurzamer dan dezelfde voertuigen op fossiele brandstoffen.

In Europa komt er regelgeving om de maximale CO2 uitstoot te verlagen en de verkoop van deze types voertuigen te stimuleren. Door de zero emissiezones in de steden zullen vooral bestelwagens en bussen meer en meer elektrisch aangedreven moeten zijn.

Hoe ziet de toekomst eruit voor elektrische voertuigen?

Volgens een studie van het adviesbureau McKinsey (6) zal de komende jaren in de grote dichtbevolkte steden het verkeer vooral elektrisch worden en dus duurzamer. In vele Europese steden zullen voertuigen op fossiele brandstoffen in de toekomst resoluut geweigerd worden eens de verkoop van elektrische voertuigen aangezwengeld is.

De algemene duurzaamheid van de elektrische voertuigen zal in positieve zin evolueren op voorwaarde dat de huidige investeringen van de autofabrikanten voortgezet worden op onderstaande gebieden:

• milieuvriendelijkere productieprocessen
• nieuwe samenstelling van autobatterijen
• hergebruik en recyclage van de autobatterijen

Tenslotte zal door het steeds stijgend aandeel van hernieuwbare energie in de energiemix het opladen van elektrische voertuigen eveneens duurzamer worden op termijn.

FAQ – Duurzaamheid van elektrische voertuigen

Bronnen:

• Life-cycle greenhouse gas emissions from passenger cars in the European Union: A 2025 update and key factors to consider – International Council on Clean Transportation
• Electric vehicles outperform gasoline cars in lifetime environmental impact | EurekAlert!
• Existing EV batteries may last up to 40% longer than expected | Stanford Report
• Regulation – 2023/1542 – EN – EUR-Lex
• Plug-in hybrids pollute almost as much as petrol cars – EU data | T&E
• The future of sustainable mobility in cities | McKinsey